“Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır.”

      Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan bu madde ile transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazancın tanımı yapılmıştır. Bu maddenin daha iyi anlaşılabilmesi için kanunda geçen “ilişkili kişiler” in kimlerden oluştuğu ve “emsallere uygunluk ilkesi” nin ne olduğu bilinmelidir.

Kurum açısından ilişkili kişileri 6 maddede tanımlanmıştır.

·  Kurumların kendi ortakları

·  Kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurumlar

·  Kurumların veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi veya kurumlar

·  Kurumların veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi ve kurumlar

·  Ortakların eşleri

·  Ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları

Bir gerçek kişi/kurum ile bir başka gerçek kişi/kurum arasında olağan ticari faaliyet çerçevesinde sadece bayilik ilişkisinin bulunması durumunda söz konusu gerçek kişi veya kurumlar bayiliğe ilişkin mal ve hizmetler bakımından ilişkili kişi kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Maddede yer alan emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade etmektedir. Diğer bir ifade ile ilişkili kişiler ile yapılan işlemlerde, ilişkili olmayan kişiler ile yapılan işlemler de olduğu gibi eylemin gerçekleştiği andaki piyasa ya da pazar fiyatı uygulanmalıdır.

Emsallere uygun fiyat iç emsal veya dış emsal yoluyla tespit edilir. İç emsal, mükellefin ilişkisiz kişiler ile yaptığı işlemlerde kullandığı fiyattır. Dış emsal ise ilişkisiz kişilerin kendi aralarında yaptığı karşılaştırılabilir nitelikte işlemlerde kullandığı fiyattır.

Örneğin, bir şirketin sahibi, diğer bir şirketin yönetim kurulu üyesidir. Bu şirketler birbirlerinin tedarikçisi konumundadır. Bu durumda şirketler birbirleri ile ilişkilidir. İki şirket arasında gerçekleşen mal alım ya da satımı sırasında uygulanacak transfer fiyatı, ilişkisiz bir diğer şirkete uyguladığı fiyatlandırma paralelinde olmalıdır. Bu iç emsal ile transfer fiyatlandırmasının belirlenmesidir. Eğer iç emsal uygulanacak bir transfer mevcut değilse, dış emsal yoluna gidilmelidir. Bu durumda da şirketler birbirlerine mal satarken uygulayacakları fiyatı, sektördeki diğer ilişkisiz şirketlerin fiyatlandırması temelinde gerçekleştirmelidir.

Aksi durumda, şirketler birbirine daha düşük veya yüksek fiyatla mal alım–satımı yaptığında, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç elde etmiş duruma düşebilirler. Bu örnekte dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise ilişkili kişinin yönetim kurulu üyesi olmasından dolayı Türk Ticaret Kanunu’nun (madde 395*) koyduğu sınırlamadır. Kanun koyucu, yönetim kurulu üyesinin şirket ile ticari ilişkilerde bulunması için genel kurul onayı şartı getirmiştir. Bahsi geçen ticari ilişki, hem transfer fiyatlandırması hem de ticaret kanunu açısından uygun duruma getirilmesine rağmen; aile şirketleri bu ticari ilişkileri aile-şirket anayasası ile  sınırlandırabilmektedir. Aile –şirket anayasasında bulunacak bir hüküm ile yönetim kurulu üyelerinin şirket ile ticari ilişkilerde bulunmasının önüne geçilebilmektedir.

Kurumlar, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç elde ettiklerinde ortaya çıkabilecek yaptırımlardan kaçınmak ve kurumsal yönetim açısından şeffaf ve hesap verebilir olmak için transfer fiyatlandırması konusunda ilgili mevzuata uygun hareket etmelidir.*TTK Madde 395 – (1) Yönetim kurulu üyesi, genel kuruldan izin almadan, şirketle kendisi veya başkası adına herhangi bir işlem yapamaz; aksi hâlde, şirket yapılan işlemin batıl olduğunu ileri sürebilir. Diğer taraf böyle bir iddiada bulunamaz.

Mevlüt Ferhat YEŞİL

Finansal Yönetim Hizmetleri

Uzman Yardımcısı

CGS Center

Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç: Aile Şirketleri Açısından Önemi

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>